Ngày 16/1/2026, tại thành phố Ninh Bình, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Ninh Bình đã tổ chức Hội thảo khoa học "Đánh giá, tổng kết thi hành Luật Đo lường và đề xuất sửa đổi một số điều của Luật Đo lường" kết hợp Lễ kỷ niệm Ngày Đo lường Việt Nam 20/1. Sự kiện đánh dấu cột mốc quan trọng trong hành trình phát triển ngành đo lường sau 15 năm thi hành Luật Đo lường 2011, đồng thời định hướng chiến lược cho giai đoạn mới khi đất nước bước vào kỷ nguyên chuyển đổi số toàn diện.

Hội thảo quy tụ đông đảo lãnh đạo cấp cao và chuyên gia hàng đầu, với sự tham gia của ông Nguyễn Nam Hải - Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, ông Trần Hậu Ngọc - Phó Chủ tịch Ủy ban, ông Trần Quý Giầu - Trưởng ban Ban Đo lường, bà Ngô Thị Ngọc Hà - Viện trưởng Viện Đo lường Việt Nam, ông Vũ Khánh Xuân - Chủ tịch Hội Đo lường Việt Nam, cùng đại diện lãnh đạo các lực lượng an ninh, quốc phòng và địa phương trên cả nước.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Nam Hải nhấn mạnh năm 2025 là năm bản lề với nhiều chuyển biến quan trọng trong mô hình tổ chức bộ máy và phương thức quản lý nhà nước. Trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ và Chỉ thị số 38-CT/TW của Ban Bí thư, tiêu chuẩn đo lường chất lượng đang được khẳng định vai trò như hạ tầng kỹ thuật nền tảng, đảm bảo tính tin cậy, minh bạch và khả năng kết nối của nền kinh tế số, xã hội số. Tuy nhiên, trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, Luật Đo lường 2011 đã bộc lộ những hạn chế, bất cập cần được rà soát toàn diện.

Bức tranh toàn cảnh về thành tựu đo lường quốc gia được ông Trần Quý Giầu - Trưởng ban Ban Đo lường trình bày qua những con số ấn tượng. Hệ thống văn bản quy phạm hiện gồm 01 Luật, 06 Nghị định và 14 Thông tư đã tạo khung pháp lý vững chắc, giúp Việt Nam có 51 chuẩn đo lường quốc gia được phê duyệt, hơn 8.000 chuẩn công tác được chứng nhận, 601 tổ chức đăng ký cung cấp dịch vụ kiểm định với 399 đơn vị được chỉ định hoạt động, cùng đội ngũ hơn 4.000 kiểm định viên đã xử lý khoảng 10 triệu phương tiện đo mỗi năm. Đặc biệt, Đề án 996 về tăng cường đo lường hỗ trợ doanh nghiệp đã bồi dưỡng hơn 10.079 lượt học viên, hỗ trợ 45.596 doanh nghiệp và sản xuất 29 chất chuẩn, 100 mẫu phương tiện đo.

Song song với thành tựu, ông Giầu thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn của Luật hiện hành: chưa thể hiện rõ vai trò trung tâm của doanh nghiệp trong hệ thống đo lường quốc gia, thiếu cơ sở pháp lý cho đo lường số và hạ tầng dữ liệu đo lường, một số quy định về thanh tra kiểm tra chưa phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp. Để tháo gỡ những nút thắt này, Ủy ban đề xuất ba nhóm chính sách lớn: hoàn thiện hệ thống đo lường khoa học và đo lường ứng dụng với doanh nghiệp là trung tâm; chuyển đổi số toàn diện hệ thống đo lường quốc gia; phân cấp, phân quyền và kiến tạo năng lực đo lường từ cơ sở.

Từ thực tiễn địa phương, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ Ninh Bình chia sẻ kinh nghiệm với hơn 150 đợt kiểm tra, 4.200 lượt cơ sở và kiểm soát 1,6 triệu phương tiện đo mỗi năm, đồng thời đề xuất cần quy định về đo lường số, cơ chế phân cấp phân quyền và hạ tầng dữ liệu đo lường. Đặc biệt, tham luận của Trung tâm Kiểm định - Bộ Công an làm nổi bật tính đặc thù của đo lường trong lĩnh vực an ninh, nơi mỗi kết quả đo không chỉ cần "đúng" mà còn phải có khả năng truy xuất, thừa nhận và bảo mật cao để phục vụ xử lý vi phạm và điều tra tội phạm. Trung tâm đã được chỉ định kiểm định các thiết bị đo nồng độ cồn, đo tốc độ và phối hợp với Viện Đo lường Việt Nam xây dựng các quy trình kỹ thuật như ĐLVN 157:2023, ĐLVN 392:2023.

Trong không khí trang trọng của Lễ kỷ niệm, các đại biểu cùng ôn lại ý nghĩa lịch sử ngày 20/1/1950 khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh 8/SL thống nhất hệ đo lường theo Hệ mét. Trải qua 76 năm, đo lường đã phát triển từ yêu cầu tối thiểu của giao thương sang vai trò hạ tầng kỹ thuật thiết yếu cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế. Tại buổi lễ, Kỷ niệm chương "Vì sự nghiệp đo lường" năm 2026 đã được trao tặng cho các tập thể, cá nhân có đóng góp xuất sắc, trong đó có sự ghi nhận đặc biệt đối với Viện Đo lường Việt Nam.

Định hướng nhiệm vụ năm 2026, ông Trần Hậu Ngọc - Phó Chủ tịch Ủy ban khẳng định sẽ tập trung xây dựng Luật sửa đổi, triển khai hiệu quả Đề án 996, đặc biệt là chương trình đảm bảo đo lường tại doanh nghiệp. Một điểm nhấn quan trọng là thí điểm cấp giấy chứng nhận điện tử, sử dụng mã QR gắn tem kiểm định, đánh dấu bước chuyển mình sang quản lý số hóa. Đồng thời, hợp tác quốc tế tiếp tục mở rộng qua các hoạt động như Lễ kỷ niệm 150 năm Công ước Mét, hội nghị OIML, APLMF, các hội thảo về hạ tầng đo lường kỹ thuật số tại Thái Lan và công nghệ lượng tử tại Hàn Quốc.

Trong tổng thể bức tranh đó, Viện Đo lường Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt kỹ thuật với trách nhiệm duy trì và phát triển 51 chuẩn đo lường quốc gia, xây dựng các quy trình đo lường mới, tham gia so sánh liên phòng quốc tế, sản xuất chất chuẩn và hỗ trợ kỹ thuật cho mạng lưới kiểm định trên toàn quốc. Viện sẽ tham gia sâu hơn vào xây dựng Luật sửa đổi, đặc biệt ở các lĩnh vực đo lường số, hạ tầng dữ liệu và chuẩn đo lường cho các ngành mới.

Hội thảo khép lại với sự đồng thuận cao về sự cần thiết hoàn thiện thể chế đo lường trong kỷ nguyên số. Với ba nhóm chính sách định hướng rõ ràng và quyết tâm của toàn ngành, đo lường Việt Nam hứa hẹn những bước phát triển vượt bậc, xứng đáng là trụ cột kỹ thuật quan trọng của hạ tầng chất lượng quốc gia, đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

Nguồn: Đoàn Thanh niên, Viện Đo lường Việt Nam.