Trong Báo cáo do Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày tại phiên khai mạc Đại hội XIV, “ba đột phá chiến lược” tiếp tục được khẳng định là những đòn bẩy quyết định cho cả giai đoạn 2021-2030. Nhưng bước vào nhiệm kỳ mới, yêu cầu không dừng ở “đúng hướng”, mà phải “đúng nhịp”: Làm thật mạnh - làm thật nhanh - làm đến nơi đến chốn, với tinh thần xuyên suốt: Tập trung nguồn lực, tập trung lãnh đạo, tập trung thực thi.

Đột phá về thể chế và thực thi: Mở đường cho nguồn lực, dựng kỷ luật phát triển

Báo cáo chính trị đặt ra một yêu cầu rất cụ thể: Mọi chủ trương đều phải có lộ trình, nguồn lực và cơ chế giám sát việc thực hiện. Đây chính là “kỷ luật phát triển” - nơi những quyết sách chiến lược không còn trôi đi trong không gian của kỳ vọng, mà được neo chặt vào trách nhiệm, vào thời hạn, vào nguồn lực và vào kết quả. Khi một quốc gia bước vào kỷ nguyên mới, thứ tạo nên khác biệt không chỉ là tầm nhìn, mà là năng lực chuyển tầm nhìn thành hành động. 

Đột phá về nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao: Bứt tốc bằng trí tuệ Việt Nam

Nếu thể chế là con đường, thì nguồn nhân lực chính là người đi trên con đường đó. Con đường dù rộng đến đâu cũng vô nghĩa nếu thiếu những con người đủ năng lực để đi nhanh, đi xa và đi đúng hướng. Bởi vậy, Báo cáo do Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày đã đặt đột phá thứ hai vào đúng trọng tâm thời đại: Đột phá về nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Báo cáo chính trị nhấn mạnh yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động, tăng cường năng lực số. Đây là cách nhìn rất thực tế: Giáo dục không chỉ truyền đạt kiến thức, mà phải tạo ra năng lực làm việc, năng lực đổi mới, năng lực cạnh tranh. Đào tạo không chỉ là bằng cấp, mà phải là kỹ năng. Và kỹ năng của thời đại số thì không thể thiếu năng lực công nghệ, tư duy dữ liệu, ngoại ngữ, khả năng liên ngành, khả năng học suốt đời. 

Đột phá về hạ tầng đồng bộ, hiện đại: Mở không gian phát triển, kết nối tương lai

Đột phá thứ ba - hạ tầng đồng bộ, hiện đại - là lời khẳng định dứt khoát rằng khát vọng phát triển không thể đặt trên một nền móng chắp vá. Một nền kinh tế muốn tăng tốc cần đường cao tốc. Một xã hội muốn hiện đại cần năng lượng ổn định. Một quốc gia muốn đi vào kinh tế số phải có hạ tầng số. Và một đất nước muốn phát triển bền vững phải có hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu. Hạ tầng, vì thế, không chỉ là công trình; hạ tầng chính là năng lực tổ chức không gian phát triển của quốc gia.

Báo cáo chính trị nhấn mạnh ưu tiên hạ tầng giao thông chiến lược, hạ tầng năng lượng, hạ tầng đô thị, hạ tầng viễn thông, đặc biệt là hạ tầng số và hạ tầng dữ liệu. Ở đây, điểm mới nằm ở chỗ: Hạ tầng không chỉ là “đầu tư xây dựng”, mà là “đầu tư để thay đổi cấu trúc tăng trưởng”. Hạ tầng số và dữ liệu được đặt ở vị trí đặc biệt, bởi trong kỷ nguyên mới, dữ liệu không chỉ là tài nguyên, mà là năng lượng mới của phát triển. Không có dữ liệu, không có kinh tế số. Không có hạ tầng số, không có Chính phủ số. Và không có kết nối số, đất nước khó có thể bước nhanh vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt của thế giới và khát vọng vươn lên của dân tộc, cơ hội không chờ đợi sự nửa vời. Đột phá là để bứt phá - và bứt phá chỉ có thật khi đi thẳng vào những nút thắt lớn nhất của phát triển. Ba đột phá chiến lược được xác định từ Đại hội XIII có ý nghĩa cho cả giai đoạn 2021 - 2030, nhưng bước vào nhiệm kỳ Đại hội XIV, yêu cầu đặt ra phải làm thật mạnh, làm thật nhanh, làm đến nơi đến chốn, vì đây là những đòn bẩy quyết định để đất nước bứt phá. Ba đột phá này có quan hệ hữu cơ. Thể chế mở đường; nhân lực quyết định tốc độ và chất lượng; hạ tầng tạo không gian và sức bật. Nếu làm đồng bộ, chúng ta sẽ tạo ra “đà” mới và “thế” mới; nếu làm nửa vời, chúng ta sẽ tự đánh mất cơ hội.