Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã định hướng phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số như những trụ cột quan trọng trong ba đột phá chiến lược: “đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng và phát triển mạnh khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo”; “chú trọng phát triển hạ tầng thông tin, viễn thông, tạo nền tảng chuyển đổi số quốc gia, từng bước phát triển kinh tế số, xã hội số”. Trong hai năm cuối nhiệm kỳ Đại hội XIII, hàng loạt quyết sách đổi mới mang tính lịch sử được ban hành, trong đó Nghị quyết 57-NQ/TW đã xác lập rõ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là “đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia”, nhằm hướng tới mục tiêu cuối cùng là tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động và đưa đất nước phát triển bứt phá, giàu mạnh. Điểm nổi bật là sự thay đổi căn bản trong nhận thức và tư duy phát triển. Nếu như trước đây, khoa học, công nghệ chủ yếu được nhìn nhận như một lĩnh vực chuyên ngành, thì trong nhiệm kỳ XIII, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã được xác định rõ là động lực chính của phát triển quốc gia, gắn trực tiếp với mục tiêu nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh.

Tại Hội nghị toàn quốc về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh khoa học và công nghệ là động lực then chốt cho tăng trưởng kinh tế thần kỳ của nhiều nước. Với mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, phải coi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ chốt. Đây chính là "chìa khóa vàng", là yếu tố sống còn để vượt qua bẫy thu nhập trung bình và nguy cơ tụt hậu, đồng thời hiện thực hóa khát vọng hùng cường và thịnh vượng của dân tộc ta. Tuy nhiên, phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số mới chỉ là “Phương tiện quan trọng” để đạt tới mục đích. Đột phá, đổi mới sáng tạo mới là yếu tố kỳ diệu để làm nên kỳ tích, bởi đột phá, sáng tạo mới tạo ra bước tiến vượt bậc mang tính cách mạng, mới vượt qua rào cản, giới hạn hiện tại để đạt kết quả vượt trội, nổi bật.

Thể chế hoá Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Quốc hội Khoá XV đã ban hành Nghị quyết số 193/2025/QH15 ngày 19/2/2025 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Cùng với đó, Quốc hội cũng ban hành nhiều đạo luật quan trọng, tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai thực hiện, đưa chủ trương, quyết sách mới của Đảng vào thực tiễn cuộc sống. Trong đó có các luật như: Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo; Luật Công nghiệp Công nghệ số; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hoá; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Năng lượng nguyên tử...

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng và Các đơn vị chức năng thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ tham gia công tác xây dựng

Luật Trí tuệ nhân tạo (AI), Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi), và Luật Công nghệ cao (sửa đổi), được Quốc hội biểu quyết thông qua vào ngày 10/12/2025

Ngày 09/01/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 03/NQ-CP về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia với 7 nhiệm vụ cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu. Chương trình hành động đã xác định mục tiêu là tổ chức thể chế hóa và thực hiện đầy đủ các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đã đề ra trong Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị

Có thể thấy rằng, trước thềm Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được xác lập rõ là động lực chủ yếu của mô hình phát triển mới và mô hình tăng trưởng mới, là yếu tố căn cốt nhất để thực hiện mục tiêu tăng trưởng dài hạn ở mức hai con số. Trong đó, con người được xác định là nguồn lực quan trọng nhất, là trung tâm, chủ thể và mục tiêu của phát triển; phát triển khoa học và công nghệ phải gắn chặt với phát triển con người toàn diện, có tri thức, bản lĩnh, đạo đức và khát vọng cống hiến. Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng xác định rõ trọng tâm là việc tiếp tục xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển nhanh và bền vững đất nước. Trong đó, nguyên tắc "chính trị là nền tảng; kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường là trung tâm, là mục tiêu phát triển; xây dựng Đảng là then chốt và là phương tiện thực hiện" được nhấn mạnh. Dự thảo Văn kiện cũng đề xuất "xây dựng và hoàn thiện thể chế phù hợp để xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính". Đối với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, ưu tiên tiếp thu, chuyển giao, ứng dụng sáng tạo, làm chủ các công nghệ tiên tiến, công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, công nghệ nguồn, công nghệ số. Nổi bật là khuyến khích phát triển tài sản số, tiền kỹ thuật số lành mạnh và hiệu quả, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong quản lý, điều hành của Đảng, Nhà nước, phát triển mạnh trợ lý ảo cho doanh nghiệp và người dân và phát triển công dân số.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng không chỉ là sự kiện chính trị trọng đại của năm 2026, mà còn là mốc son đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tiến trình phát triển đất nước, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực trung tâm, quyết định chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và phát triển nhanh, bền vững của Việt Nam trong giai đoạn mới.

Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng sẽ diễn ra tại thủ đô Hà Nội từ 19 đến 25 tháng 1 năm 2026

Với tinh thần đó, Viện Đo lường Việt Nam bày tỏ niềm tin vững chắc vào sự lãnh đạo, các định hướng và quyết sách đúng đắn của Đảng, trong đó xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là sự lựa chọn, mà là con đường sống còn của đất nước. Toàn thể Ban Lãnh đạo, viên chức và người lao động của Viện Đo lường Việt Nam hướng về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng với tinh thần đoàn kết, thống nhất, trách nhiệm và khát vọng cống hiến, quyết tâm nỗ lực phấn đấu, hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao, góp phần thiết thực vào sự nghiệp phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, chung sức cùng cả nước đưa Nghị quyết Đại hội XIV sớm đi vào cuộc sống.

Nguồn: Đặng Thu Thủy, Viện Đo lường Việt Nam.